29 Czer 2013

Zachowek czyli co się komu należy po śmierci spadkodawcy.

Kategoria: spadki

Co to jest w ogóle ten zachowek?

Zachowek to kwota pieniężna należna najbliższym po śmierci spadkodawcy, w przypadku gdyby zmarły zmienił „normalny” porządek dziedziczenia w drodze sporządzenia testamentu lub też na poprzez rozdysponowanie majątkiem za życia.

Komu przysługuje?

Zgodnie z treścią art. 991 kodeksu cywilnego:„zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do     spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo    jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu,przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

Z powyższego wynika, że uprawnienie do zachowku – rozumianego jako kwota stanowiąca równowartość ułamka spadku, który przypadłby uprawnionemu  w drodze dziedziczenia ustawowego - przysługuje w pierwszej kolejności osobom, które dziedziczyłyby z ustawy  - co jednakże nie nastąpiło wobec faktu, iż spadkodawca sporządził testament w którym do spadku ww. osób nie powołał.

Ponadto, jak już wspomniano powyżej, roszczenie osoby uprawnionej do zachowku po zmarłym spadkodawcy może zaktualizować się także gdy spadkodawca co prawda nie sporządził testamentu, ale poczynił przed otwarciem spadku (a więc za życia) darowizny na rzecz spadkobierców ustawowych lub też osób trzecich.

W takim przypadku przepisu o zachowku także mają zastosowanie.

Jak liczyć?

Zachowek obliczany jest w kwocie pieniężnej, której wysokość zależy od udziału spadkowego jaki by przypadł uprawnionemu gdyby dziedziczył z ustawy  oraz przede wszystkim od wartości spadku – rozumianej jako wartość majątku spadkowego pozostawionego przez spadkodawcę. Ponadto wysokość zachowku zależeć może także  od wartości podlegających doliczeniu do masy spadkowej darowizn dokonanych za życia przez spadkodawcę.

Wyliczenie roszczenia o zachowek jest sprawą bardzo skomplikowaną i czasochłonną.

Udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku wynosi zasadniczo połowę udziału spadkowego jaki by przypadł uprawnionemu gdyby dziedziczył z ustawy ale może stanowić  nawet 2/3  udziału w przypadku gdyby uprawniony do zachowku był w chwili otwarcia spadku  małoletni albo trwale niezdolny do pracy. Ułamek ten (odpowiednio 1/2 lub 2/3) mnoży się przez tzw. substrat zachowku.

Substrat zachowku.

Substratem zachowku jest określona  kwota pieniężna na która składa się wartość spadku pomniejszona o długi spadkowe (np. koszty pogrzebu) a następnie powiększona o kwotę darowizn uczynionych przez spadkodawcę za życia.

Darowizny zaliczane.

Zgodnie z przepisami art. 994-996 kodeksu cywilnego do czystej wartości spadku dolicza się wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę na rzecz spadkobierców a także na rzecz osób trzecich (np. spoza rodziny).

Do wartości tak ustalanego stanu spadku nie dolicza się drobnych darowizn  zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych. Ponadto nie podlegają doliczeniu także darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz osób trzecich dokonane więcej niż przed 10 laty od śmierci spadkodawcy. Natomiast darowizny dokonane za życia spadkodawcy na rzecz któregokolwiek spadkobiercy dolicza się bez względu na czas w którym zostały dokonane.

Tak ustalona wartość spadku a więc wartość na dzień jego otwarcia (śmierci spadkodawcy), powiększona o wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę gdy żył to tzw. substrat zachowku, stanowiący podstawę dla obliczenia kwoty zachowku należnej uprawnionemu.  

Jeżeli w ostatecznym rozrachunku opisane tu operacje rachunkowa nie będą ujemne – zachowek będzie się należał.

W takim przypadku uprawniony do zachowki może domagać się od obdarowanego lub dziedziczącego z testamentu wypłaty odpowiedniej sumy pieniędzy, czyli właśnie zachowku.

 

Jeśli potrzebujesz szerszej informacji prawnej w podobnej sprawie skontaktuj się z nami!

Kancelaria Radcy Prawnego PHB

tel. 660 684 444

radca.poczta@gmail.com


Opublikuj na: Facebook Twitter Wykop.pl

Dodaj komentarz


Wróć do bloga